Doradca zawodowy

PROGRAM REALIZACJI DORADZTWA ZAWODOWEGO

                                                                                        na rok szkolny 2026/2027

Nazwa szkoły: Zespół Szkół Ponadpodstawowych im. Jana Pawła II w Czarnem
Typ szkoły: liceum ogólnokształcące / technikum / branżowa szkoła I stopnia
Rok szkolny: 2026/2027
Osoba odpowiedzialna za realizację doradztwa zawodowego: Anita Foryszewska
Dyrektor szkoły: Danuta Purgał

1. PODSTAWA PRAWNA

Program opracowano na podstawie:

1. Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe.
2. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego.
3. Rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego – Dz.U. 2026 poz. 73.
4. Statutu szkoły.
5. Programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły.
6. Wniosków wynikających z diagnozy potrzeb uczniów.
7. Aktualnych informacji dotyczących rynku pracy, zawodów, kierunków kształcenia i możliwości dalszego rozwoju edukacyjno-zawodowego uczniów.

Nowelizacja z 20 stycznia 2026 r. wprowadza m.in. uzupełnienie treści programowych o kompetencje przyszłości, umiejętności cyfrowe, wykorzystanie nowoczesnych technologii oraz rozpoznawanie wpływu nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na zmiany w zawodach i formach zatrudnienia.

1. ZAŁOŻENIA PROGRAMU

Doradztwo zawodowe jest procesem wspierania ucznia w:

• poznawaniu własnych zainteresowań, uzdolnień, predyspozycji i kompetencji;
• określaniu własnych zasobów i ograniczeń;
• planowaniu ścieżki edukacyjnej;
• poznawaniu zawodów i środowiska pracy;
• rozpoznawaniu potrzeb rynku pracy;
• podejmowaniu świadomych decyzji edukacyjnych i zawodowych;
• rozwijaniu kompetencji niezbędnych na współczesnym rynku pracy;
• przygotowaniu do aktywnego funkcjonowania na rynku pracy;
• planowaniu własnego rozwoju zawodowego i osobistego.

Szczególny nacisk w roku szkolnym 2026/2027 zostaje położony na:

• kompetencje cyfrowe;
• wykorzystanie nowoczesnych technologii w planowaniu kariery;
• świadome i bezpieczne wykorzystanie sztucznej inteligencji;
• analizowanie zmian zachodzących w zawodach pod wpływem AI i automatyzacji;
• korzystanie z wiarygodnych źródeł informacji o zawodach i rynku pracy;
• przygotowanie dokumentów aplikacyjnych;
• przygotowanie do rozmowy kwalifikacyjnej;
• rozwijanie kompetencji miękkich;
• elastyczność i gotowość do uczenia się przez całe życie.

III. CELE GŁÓWNE

1. Przygotowanie uczniów do świadomego planowania własnej kariery edukacyjnej i zawodowej.
2. Rozwijanie umiejętności rozpoznawania własnych zainteresowań, uzdolnień, predyspozycji i kompetencji.
3. Kształtowanie umiejętności podejmowania decyzji dotyczących dalszego kształcenia i zatrudnienia.
4. Przygotowanie uczniów do funkcjonowania na współczesnym rynku pracy.
5. Rozwijanie kompetencji cyfrowych i informacyjnych.
6. Przygotowanie uczniów do korzystania z technologii cyfrowych i narzędzi AI w sposób odpowiedzialny, krytyczny i bezpieczny.
7. Poznawanie zawodów przyszłości oraz zmian zachodzących w istniejących zawodach.
8. Zapoznawanie uczniów z możliwościami dalszego kształcenia.
9. Rozwijanie umiejętności poszukiwania pracy.
10. Przygotowanie uczniów do przejścia z edukacji na rynek pracy.
11. Wspieranie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w planowaniu indywidualnej ścieżki edukacyjno-zawodowej.
12. Włączanie rodziców w proces planowania kariery edukacyjnej i zawodowej uczniów.
13. Rozwijanie współpracy szkoły z pracodawcami i przedstawicielami środowiska zawodowego.

1. CELE SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1. Poznaje siebie

• rozpoznaje swoje zainteresowania;
• określa swoje mocne strony;
• rozpoznaje uzdolnienia i predyspozycje;
• analizuje swoje kompetencje;
• określa wartości ważne w pracy zawodowej;
• rozpoznaje swoje potrzeby i ograniczenia;
• określa preferowany styl pracy;
• potrafi dokonać samooceny.

2. Poznaje świat zawodów

• zna różne grupy zawodów;
• potrafi opisać specyfikę wybranych zawodów;
• zna wymagania dotyczące kwalifikacji;
• analizuje warunki pracy;
• poznaje możliwości zatrudnienia;
• rozpoznaje zawody deficytowe i zawody przyszłości;
• analizuje wpływ automatyzacji i AI na zawody.

3. Poznaje rynek pracy

Uczeń:

• zna podstawowe mechanizmy funkcjonowania rynku pracy;
• potrafi wyszukiwać oferty pracy;
• analizuje wymagania pracodawców;
• rozpoznaje kompetencje poszukiwane przez pracodawców;
• korzysta z wiarygodnych źródeł informacji;
• zna możliwości korzystania z pomocy publicznych służb zatrudnienia, Ochotniczych Hufców Pracy i agencji zatrudnienia;
• zna podstawowe prawa i obowiązki pracownika.

4. Planuje własną ścieżkę edukacyjną

Uczeń:

• zna możliwości dalszego kształcenia;
• potrafi wyszukać informacje o szkołach i uczelniach;
• analizuje wymagania rekrutacyjne;
• porównuje różne ścieżki edukacyjne;
• planuje rozwój własnych kompetencji;
• zna znaczenie uczenia się przez całe życie.

5. Przygotowuje się do wejścia na rynek pracy

Uczeń:

• przygotowuje CV;
• zna zasady tworzenia listu motywacyjnego;
• potrafi przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej;
• zna zasady komunikacji z pracodawcą;
• potrafi zaprezentować swoje kompetencje;
• zna podstawowe zasady korzystania z portali rekrutacyjnych;
• potrafi analizować ofertę pracy.

6. Rozwija kompetencje cyfrowe

Uczeń:

• wykorzystuje technologie cyfrowe do poszukiwania informacji zawodowych;
• korzysta z internetowych baz informacji o zawodach;
• potrafi ocenić wiarygodność informacji;
• wykorzystuje narzędzia cyfrowe do planowania kariery;
• zna możliwości wykorzystania AI w edukacji i pracy;
• rozpoznaje zagrożenia związane z nieodpowiedzialnym wykorzystaniem AI;
• zna znaczenie ochrony danych osobowych i cyfrowego wizerunku.

1. TREŚCI PROGRAMOWE

OBSZAR 1. POZNANIE WŁASNYCH ZASOBÓW

Tematy:

1. Poznaję swoje zainteresowania.
2. Moje mocne strony.
3. Moje uzdolnienia i predyspozycje.
4. Kompetencje osobiste i społeczne.
5. Moje wartości a wybór zawodu.
6. Co jest dla mnie ważne w przyszłej pracy?
7. Mój styl pracy.
8. Samoocena i poczucie własnej wartości.
9. Kompetencje, które już posiadam.
10. Kompetencje, które powinienem rozwijać.

OBSZAR 2. ŚWIAT ZAWODÓW

Tematy:

1. Zawody – charakterystyka i wymagania.
2. Jak wygląda praca w wybranym zawodzie?
3. Zawody związane z kierunkiem mojego kształcenia.
4. Zawody przyszłości.
5. Zawody deficytowe i nadwyżkowe.
6. Kompetencje wymagane przez pracodawców.
7. Automatyzacja a rynek pracy.
8. Sztuczna inteligencja a przyszłość zawodów.
9. Nowe zawody i nowe specjalizacje.
10. Czy zawód wyuczony musi być zawodem wykonywanym?

OBSZAR 3. RYNEK PRACY

Tematy:

1. Współczesny rynek pracy.
2. Jak znaleźć interesującą ofertę pracy?
3. Jak czytać ogłoszenie o pracę?
4. Wymagania pracodawców.
5. Kompetencje miękkie i twarde.
6. Formy zatrudnienia.
7. Prawa i obowiązki pracownika.
8. Publiczne służby zatrudnienia.
9. Agencje zatrudnienia i inne formy wsparcia.
10. Mobilność zawodowa.
11. Praca lokalna, krajowa i zagraniczna.
12. Praca zdalna i hybrydowa.

OBSZAR 4. EDUKACJA I PLANOWANIE KARIERY

Tematy:

1. Moja dalsza droga edukacyjna.
2. Studia, szkoła policealna, kursy i kwalifikacje.
3. Kwalifikacje i kompetencje zawodowe.
4. Uczenie się przez całe życie.
5. Jak wybrać kierunek dalszego kształcenia?
6. Rekrutacja do szkoły lub na studia.
7. Planowanie kariery krok po kroku.
8. Indywidualny plan rozwoju.
9. Cele krótkoterminowe i długoterminowe.
10. Plan B – alternatywna ścieżka kariery.

1. KOMPETENCJE CYFROWE I SZTUCZNA INTELIGENCJA

W roku szkolnym 2026/2027 program obejmuje szczególnie:

• wykorzystanie wyszukiwarek i baz informacji zawodowej;
• korzystanie z platform edukacyjnych;
• wyszukiwanie informacji o zawodach;
• analizę ofert pracy;
• przygotowanie elektronicznego CV;
• wykorzystanie narzędzi AI podczas planowania kariery;
• krytyczną ocenę informacji generowanych przez AI;
• ochronę danych osobowych;
• bezpieczeństwo cyfrowe;
• cyfrowy wizerunek kandydata do pracy;
• wpływ automatyzacji na zatrudnienie;
• zmiany kompetencji wymaganych w poszczególnych zawodach.

Nowelizacja wprost wskazuje na konieczność uwzględnienia korzystania z nowoczesnych technologii oraz rozpoznawania wpływu nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na zmiany w zawodach i formach zatrudnienia.

VII. FORMY REALIZACJI

Doradztwo zawodowe będzie realizowane poprzez:

• zajęcia grupowe;
• zajęcia warsztatowe;
• konsultacje indywidualne;
• rozmowy doradcze;
• diagnozę zainteresowań i predyspozycji;
• spotkania z pracodawcami;
• spotkania z przedstawicielami różnych zawodów;
• wizyty zawodoznawcze;
• wycieczki do zakładów pracy;
• wizyty w szkołach i uczelniach;
• spotkania z przedstawicielami instytucji rynku pracy;
• projekty edukacyjne;
• webinaria;
• wykorzystanie materiałów multimedialnych;
• ćwiczenia praktyczne;
• symulacje rozmów kwalifikacyjnych;
• przygotowanie CV i listu motywacyjnego.

VIII. WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI

Rodzice będą włączani w proces doradztwa zawodowego poprzez:

• konsultacje indywidualne;
• spotkania informacyjne;
• przekazywanie informacji o możliwościach dalszego kształcenia;
• udostępnianie informacji o rynku pracy;
• organizowanie wydarzeń wspierających planowanie kariery;
• udział w spotkaniach z przedstawicielami pracodawców i środowiska zawodowego.

Nowelizacja z 2026 r. wyraźnie wskazuje na aktywny udział rodziców w działaniach doradczych, w szczególności poprzez spotkania  oraz wydarzenia wspierające planowanie ścieżki kariery uczniów.

1. WSPÓŁPRACA ZE ŚRODOWISKIEM PRACY

Szkoła będzie współpracowała w szczególności z:

• lokalnymi pracodawcami;
• regionalnymi pracodawcami;
• przedstawicielami branż;
• izbami gospodarczymi;
• przedsiębiorcami;
• uczelniami;
• szkołami prowadzącymi kształcenie zawodowe;
• centrami kształcenia zawodowego;
• branżowymi centrami umiejętności;
• publicznymi służbami zatrudnienia;
• Ochotniczymi Hufcami Pracy;

1. HARMONOGRAM REALIZACJI
2. PROGRAM REALIZACJI WSDZ – ROK SZKOLNY 2026/2027

1. INDYWIDUALNE DORADZTWO ZAWODOWE

W ramach indywidualnych konsultacji uczeń może uzyskać pomoc w zakresie:

• określenia zainteresowań i predyspozycji;
• wyboru kierunku dalszego kształcenia;
• wyboru zawodu;
• analizy własnych kompetencji;
• planowania kariery;
• przygotowania CV;
• przygotowania do rozmowy kwalifikacyjnej;
• poszukiwania ofert edukacyjnych;
• poszukiwania ofert pracy;
• rozpoznawania możliwości rozwoju zawodowego.

XII. UCZNIOWIE ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI

Doradztwo zawodowe powinno uwzględniać indywidualne potrzeby psychofizyczne i edukacyjne uczniów.

W przypadku uczniów posiadających opinię lub orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej działania doradcze należy dostosować do:

• możliwości psychofizycznych ucznia;
• jego zainteresowań;
• predyspozycji;
• ograniczeń wynikających z niepełnosprawności;
• poziomu samodzielności;
• możliwości komunikacyjnych;
• aktualnych potrzeb edukacyjnych i zawodowych.

XIII. METODY PRACY

Stosowane będą przede wszystkim:

• dyskusja;
• burza mózgów;
• ćwiczenia indywidualne;
• praca w parach;
• praca grupowa;
• analiza przypadku;
• testy i kwestionariusze zainteresowań;
• portfolio kariery;
• symulacje;
• odgrywanie ról;
• prezentacje;
• analiza ofert pracy;
• analiza zawodów;
• praca projektowa;
• praca z wykorzystaniem technologii cyfrowych;
• ćwiczenia z wykorzystaniem narzędzi AI.

XIV. PRZEWIDYWANE EFEKTY

Po zakończeniu realizacji programu uczeń:

1. zna swoje zainteresowania, predyspozycje i mocne strony;
2. potrafi określić własne kompetencje;
3. zna różne ścieżki edukacyjne;
4. potrafi planować swoją karierę;
5. zna wymagania wybranych zawodów;
6. potrafi analizować informacje o rynku pracy;
7. zna aktualne trendy na rynku pracy;
8. rozumie wpływ automatyzacji i AI na zawody;
9. potrafi korzystać z cyfrowych źródeł informacji;
10. potrafi przygotować CV;
11. zna zasady pisania listu motywacyjnego;
12. potrafi przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej;
13. zna podstawowe prawa i obowiązki pracownika;
14. potrafi korzystać z pomocy instytucji wspierających wejście na rynek pracy;
15. jest przygotowany do podejmowania świadomych decyzji edukacyjnych i zawodowych;
16. rozumie znaczenie uczenia się przez całe życie.

1. MONITOROWANIE I EWALUACJA

Realizacja programu będzie monitorowana poprzez:

• obserwację aktywności uczniów;
• analizę frekwencji na zajęciach;
• analizę prac uczniowskich;
• ankiety ewaluacyjne;
• rozmowy z uczniami;
• rozmowy z rodzicami;
• informacje zwrotne od nauczycieli;
• analizę udziału uczniów w wydarzeniach edukacyjnych i zawodowych;
• analizę potrzeb uczniów;
• analizę współpracy z pracodawcami i instytucjami zewnętrznymi.

Wnioski z ewaluacji zostaną wykorzystane do aktualizacji programu doradztwa zawodowego na kolejny rok szkolny.

XVI. DOKUMENTOWANIE REALIZACJI

Realizacja doradztwa zawodowego będzie dokumentowana w szczególności poprzez:

• dziennik zajęć;
• tematy zajęć;
• dokumentację konsultacji;
• scenariusze zajęć;
• materiały dla uczniów;
• ankiety i arkusze ewaluacyjne;
• dokumentację współpracy z pracodawcami;
• dokumentację wizyt zawodoznawczych;
• dokumentację spotkań i warsztatów;
• sprawozdanie z realizacji programu.

XVII. POSTANOWIENIA KOŃCOWE

Program może być modyfikowany w trakcie roku szkolnego w zależności od:

• potrzeb uczniów;
• zmian na rynku pracy;
• zmian przepisów prawa;
• pojawienia się nowych zawodów;
• zmian w systemie edukacji;
• rozwoju technologii;
• zmian dotyczących wykorzystania sztucznej inteligencji;
• aktualnej oferty edukacyjnej i zawodowej;
• potrzeb szkoły i lokalnego środowiska.

Program został opracowany z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. 2026 poz. 73). Rozporządzenie zasadniczo stosuje się od 1 września 2026 r.